Kancelaria Adwokacka
Przemysław Czaicki

Porady

Alimenty od małżonka – w trakcie trwania małżeństwa i po rozwodzie

Prawo rodzinne konstruuje zasadę ciągłości trwania obowiązku alimentacyjnego między małżonkami zarówno w trakcie trwania związku małżeńskiego, jak i po jego rozwiązaniu (przez rozwód, unieważnienie). Kiedy zatem możemy domagać się od drugiego małżonka alimentów?

Obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny aktualizuje się już w momencie zawarcia małżeństwa, wtedy bowiem dochodzi do założenia rodziny – bez znaczenia dla tej okoliczności pozostaje okoliczność, czy małżonkowie są bezdzietni, czy też doczekali się potomstwa. Każdy z małżonków ma obowiązek przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny oraz indywidualnych potrzeb drugiego małżonka, oczywiście w ramach swoich możliwości zarobkowych i majątkowych. Oznacza to konieczność wzięcia pod uwagę zarobków i dochodów, jakie małżonek zobowiązany mógłby uzyskać całkowicie wykorzystując swój potencjał, tj. swoje siły fizyczne i zdolności umysłowe, nie zaś rzeczywistych otrzymywanych przez niego zarobków i dochodów. Wzajemny obowiązek alimentacyjny małżonków wyznacza zasada równej stopy życiowej przy uwzględnieniu zakresu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, czyli takich, których zaspokojenie zapewni tej osobie prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy. W związku z tym, że obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny rozłożony jest na małżonków proporcjonalnie, małżonek niezdolny do pracy lub zajmujący się domem i dziećmi, również może żądać od współmałżonka dostarczania środków na swoje indywidualne potrzeby. Bez względu na to, czy małżonkowie zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, czy też pozostają w faktycznej separacji, każde z nich – z czego niestety niewiele osób zdaje sobie sprawę, może żądać od drugiego spełnienia opisanych wyżej obowiązków na drodze procesu cywilnego.

W sytuacji rozwiązania związku małżeńskiego, po orzeczeniu rozwodu, kwestia obowiązku alimentacyjnego ulega modyfikacjom, co do zasady jednak obowiązek ten zachowuje pewną ciągłość. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że decydujące znaczenie dla postaci dalszego obowiązku alimentacyjnego między byłymi małżonkami ma sentencja wyroku rozwodowego, a ściślej – orzeczenie o winie.

Małżonek, który nie jest wyłącznie winny rozkładu pożycia, tj. w sytuacji, kiedy sąd orzekając rozwód nie wskazuje winnych rozpadu małżeństwa lub też stwierdza, że oboje małżonkowie są temu winni, może żądać od drugiego alimentów w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego, przy zastrzeżeniu jednak, że małżonek uprawniony znajdować się musi w niedostatku. W stanie niedostatku znajduje się osoba, która niezależnie od swojej woli nie ma możliwości zaspokajania własnych potrzeb. Niezbędnym jest jednak wskazanie, że w tym wypadku zastosowania nie znajduje już zasada równej stopy życiowej byłych małżonków.

Natomiast w przypadku przypisania przez sąd w wyroku rozwodowym winy rozkładu pożycia tylko jednemu z małżonków, małżonek niewinny może domagać się od winnego zaspokajania swoich usprawiedliwionych potrzeb (alimentów) niezależnie od pozostawania w niedostatku, o ile rozwód pociągnął za sobą istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Przy ocenie pogorszenia sytuacji materialnej istnieje możliwość wzięcia pod uwagę sytuacji małżonka uprawnionego zgodnego z jego faktycznymi uprawnieniami w tym zakresie, a nie rzeczywistej sytuacji, w jakiej znajdował się on w trakcie trwania związku małżeńskiego.

Obowiązek alimentacyjny małżonków wygasa dopiero w momencie śmierci jednego z nich, jak również w przypadku ponownego zawarcia związku małżeńskiego przez uprawnionego. Ponadto, jeżeli zobowiązanym jest małżonek, który nie został w wyroku rozwodowym uznany za winnego rozkładu pożycia, to obowiązek taki ustaje wraz z upływem pięciu lat od uprawomocnienia wyroku orzekającego rozwód, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd przedłuży ten termin.

O alimenty od małżonka można ubiegać się już w procesie rozwodowym, nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby takie powództwo zostało złożone już po orzeczeniu rozwodu w odrębnym postępowaniu.

 

Przemysław Czaicki

adwokat

Kontakt telefoniczny

Formularz kontaktowy

Na stronie używamy cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich wykorzystywanie. Więcej informacji znajdziesz tutaj.